Hà Nội là trái tim của cả nước, là nơi gắn liền với biết bao thăng trầm lịch sử. Trong thời khắc đặc biệt của Cách mạng Tháng Tám, khi đất nước bước vào kỷ nguyên độc lập, tự do, một người trí thức yêu nước đã được lựa chọn để đứng đầu chính quyền thủ đô. Người đó là bác sĩ Trần Duy Hưng – vị Chủ tịch đầu tiên và cũng là một trong những người có thời gian lãnh đạo Hà Nội lâu nhất. Câu chuyện về ông không chỉ là một trang sử mà còn là biểu tượng cho hình ảnh người lãnh đạo gần dân, thương dân và hết lòng vì sự phát triển của Thủ đô ngàn năm văn hiến.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Bật Tắt Và Sử Dụng Chế Độ Máy Bay Trên Iphone, Ipad, Ipod Touch, Apple Watch Và Apple Vision Pro
Bác sĩ Trần Duy Hưng – Từ một thầy thuốc đến vị Chủ tịch đầu tiên
Khởi đầu là một thầy thuốc tài năng
Bác sĩ Trần Duy Hưng sinh năm 1912 trong một gia đình trung lưu tại thôn Hòe Thị, xã Xuân Phương, huyện Từ Liêm, Hà Nội. Từ nhỏ, ông đã thể hiện tư chất thông minh và ham học hỏi. Thời thanh niên, ông theo học ngành y, trở thành một trong những sinh viên xuất sắc cùng lớp với các danh y nổi tiếng như Tôn Thất Tùng, Đặng Văn Ngữ. Mới 30 tuổi, Trần Duy Hưng đã là một bác sĩ đa khoa giỏi, có đủ khả năng để mở bệnh viện riêng.
Năm ấy, ông mở một bệnh viện ở phố Thợ Nhuộm. Nhưng điều đặc biệt là, trước ngày Cách mạng Tháng Tám nổ ra, bệnh viện của ông đã trở thành một cơ sở bí mật của cách mạng. Với tư cách là một người tham gia phong trào Hướng đạo sinh từ rất sớm, ông đã sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng. Bệnh viện không chỉ là nơi chữa bệnh mà còn là nơi tiếp nhận, che giấu cán bộ, truyền đạt thông tin và tổ chức các hoạt động cách mạng.
Bước ngoặt lịch sử: Từ “chỉ biết khám, chữa bệnh” đến “Chủ tịch Hà Nội”
Sau ngày 2-9-1945, khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, Thủ đô Hà Nội cần một người đứng đầu chính quyền mới. Vào một buổi sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đến thăm nhà bác sĩ Trần Duy Hưng và đề nghị ông nhận nhiệm vụ làm Thị trưởng Hà Nội.
Lời đề nghị này khiến bác sĩ Trần Duy Hưng cảm thấy bất ngờ. Ông thành thật cảm ơn Cụ Chủ tịch nhưng cũng thành thật từ chối: “Chỉ biết khám, chữa bệnh, không quen làm lãnh đạo”. Với ông lúc đó, việc điều hành một thành phố lớn là một trách nhiệm quá lớn, vượt xa khỏi chuyên môn và kinh nghiệm của một thầy thuốc.
Tuy nhiên, Bác Hồ đã động viên ông bằng một lời lẽ giản dị mà sâu sắc: “Điều quan trọng là chú có lòng yêu nước, có các đoàn thể và đồng chí giúp đỡ, lo gì không hoàn thành nhiệm vụ”. Lời động viên ấy không chỉ là sự tin tưởng của Bác mà còn là sự tin tưởng của cả dân tộc vào lớp trí thức yêu nước. Bác sĩ Trần Duy Hưng đã nhận lời.
Nhiệm kỳ đầu tiên: Dưới ngọn cờ Cách mạng Tháng Tám
Những ngày đầu gian khổ
Vị Chủ tịch đầu tiên của Hà Nội đã đảm nhận trọng trách trong một hoàn cảnh vô cùng đặc biệt. Đất nước vừa giành được độc lập nhưng chưa kịp ổn định. Thực dân Pháp đang tìm mọi cách để tái chiếm Việt Nam. Không khí cách mạng sôi sục, nhưng cũng đầy những thử thách.
Là Chủ tịch Ủy ban Hành chính Hà Nội, bác sĩ Trần Duy Hưng luôn ở bên Bác Hồ, cùng các đồng chí trong Thành ủy, Ủy ban Hành chính tập hợp các thành phần yêu nước, bảo vệ Thủ đô. Ông không chỉ là người đứng đầu về danh nghĩa mà còn là người đi đầu trong mọi hoạt động.
Vai trò trong những ngày toàn quốc kháng chiến
Có thể bạn quan tâm: Lợi Ích Của Du Lịch Sinh Thái: Cân Bằng Giữa Phát Triển Kinh Tế Và Bảo Vệ Môi Trường
Khi toàn quốc bước vào kháng chiến chống Pháp, bác sĩ Trần Duy Hưng tiếp tục đảm nhận vai trò quan trọng. Năm 1947, ông được cử làm Thứ trưởng Bộ Nội vụ, rồi sau đó chuyển sang làm Thứ trưởng Bộ Y tế vào đầu năm 1954. Trong những năm tháng gian khổ ấy, ông đã góp phần xây dựng nền tảng cho bộ máy chính quyền cách mạng, đồng thời cũng không quên chuyên môn y học của mình để phục vụ chiến sĩ và nhân dân.
Trở lại Thủ đô: 23 năm cống hiến cho sự phồn vinh
Tiếp quản Thủ đô năm 1954
Tháng 10-1954, sau chiến thắng Điện Biên Phủ, Thủ đô Hà Nội được giải phóng. Bác sĩ Trần Duy Hưng được cử làm Phó Chủ tịch Ủy ban Quân chính Hà Nội, dẫn đầu đại quân tiến vào tiếp quản Thủ đô. Một lần nữa, Bác Hồ đề nghị ông làm Chủ tịch Ủy ban Hành chính Thủ đô (sau này là UBND). Ông đã nhận nhiệm vụ và đảm nhiệm trọng trách này liên tục cho đến khi về hưu vào năm 1977.
Tính ra, bác sĩ Trần Duy Hưng là Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội liên tục trong 23 năm – một kỷ lục về thời gian lãnh đạo Thủ đô. Trong suốt nhiệm kỳ dài ấy, ông đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng người dân Hà Nội.
Xây dựng và cải tạo Thủ đô
Những ngày Thủ đô mới giải phóng, công cuộc xây dựng, cải tạo thành phố vô cùng bộn bề. Chính quyền mới phải lo chỗ ăn ở cho người dân, sắp xếp lại bộ máy quản lý, đặt tên phố phường, khôi phục sản xuất, ổn định đời sống.
Bác sĩ Trần Duy Hưng luôn sâu sát cơ sở. Ông đi đến các nhà máy, trường học, thăm hỏi người nông dân, tham gia các phong trào lao động. Có những đêm, một mình ông đi kiểm tra các điếm canh đê, đề phòng nước lũ lên. Hình ảnh một vị Chủ tịch thành phố đi bộ trên đê, kiểm tra từng đoạn đê điều, đã trở thành biểu tượng cho sự tận tụy, trách nhiệm.
Tư duy đổi mới và tầm nhìn chiến lược
Là một trí thức, bác sĩ Trần Duy Hưng luôn có tầm nhìn xa. Khoảng năm 1968, trong một lần đi bộ trên đê sông Hồng cùng các kỹ sư, ông đã bày tỏ băn khoăn: Vì sao Hà Nội, về cơ cấu kiến trúc tổng thể lại quay lưng về phía sông Hồng? Vì sao chúng ta chưa mạnh dạn làm mới Thủ đô bằng cách để con sông Hồng to rộng kia thật sự trở thành một thực thể của Hà Nội?
Đây là một tư duy đổi mới, một tầm nhìn chiến lược mà đến ngày nay vẫn còn nguyên giá trị. Ông mong muốn Hà Nội không chỉ là một thành phố có bề dày lịch sử mà còn là một thành phố hiện đại, gắn kết hài hòa với thiên nhiên.
Người Chủ tịch gần dân, thương dân
Tác phong giản dị, gần gũi
Có thể bạn quan tâm: Tuyển Tập Những Tấm Thiệp Đẹp Ngày 20/10 Tặng Phái Đẹp
Đồng chí Nguyễn Văn Trân, nguyên Bí thư Thành ủy Hà Nội, từng nhận xét: “Bác sĩ Trần Duy Hưng là người luôn được dân yêu mến. Là một trí thức cách mạng, bác sĩ luôn năng nổ, nhiệt tình, tác phong giản dị, gần quần chúng, sống đức độ, nhân ái”.
Thật vậy, dù là một vị Chủ tịch thành phố, ông luôn giữ thái độ khiêm tốn, giản dị. Ông không bao giờ đòi hỏi sự phục vụ đặc biệt. Ông luôn chào hỏi mọi người trước, dù là công nhân, nông dân hay cán bộ.
Tiếp dân tận tâm
Một trong những nét đẹp trong phong cách làm việc của bác sĩ Trần Duy Hưng là thói quen tiếp dân. Ông tiếp dân trong giờ hành chính tại công sở, nhưng cũng tiếp dân vào buổi tối, ngày nghỉ tại nhà riêng. Người con trai út của ông hiện còn lưu giữ hàng chục cuốn sổ tay với bút tích của ông, ghi chép cụ thể, tỉ mỉ từng người, từng việc, ngày, tháng, năm ông tiếp dân, nghe phản ánh, kiến nghị ra sao và cách giải quyết của ông về vụ việc cụ thể như thế nào.
Ông luôn dùng bút máy mực xanh hoặc đen để ghi nội dung chính. Bên lề thường có chữ mực đỏ ghi kết quả giải quyết. Những ghi chép ấy không chỉ là tài liệu công việc mà còn là biểu hiện của một trái tim luôn hướng về dân.
Những hành động nhỏ, ý nghĩa lớn
Bác sĩ Trần Duy Hưng có thói quen chiều 30 Tết nào cũng chuẩn bị một túi quà, đợi người công nhân quét rác cuối cùng đến thu gom thì tặng túi quà đó. Hành động nhỏ nhưng chứa đựng tấm lòng lớn. Cho đến nay, sau gần 20 năm ông đi xa, các con cháu trong gia đình ông vẫn duy trì nét đẹp này.
Câu chuyện về một anh nông dân ở Sóc Sơn cũng là minh chứng cho tấm lòng của ông. Mười mấy năm trước, bà cụ thân sinh của anh ra thăm Hà Nội, đến vườn hoa cạnh hồ Hoàn Kiếm không may bị rơi hết hành lý, tiền bạc. Đang lúc cụ bà trình báo với anh công an thì bác sĩ Trần Duy Hưng đi qua. Ông dừng xe, lắng nghe rồi biếu bà cụ ít tiền, bảo anh công an lái xe đưa bà cụ đến bến xe khách. Về đến quê, bà cụ gọi con cháu lại dặn rằng: “Ông Chủ tịch thành phố là người tốt. Khi nào ông mất, nhất định phải thay bà đến thắp nén nhang và lạy tạ vong linh ông”. Nhớ lời mẹ dặn, vừa nghe tin bác sĩ Trần Duy Hưng qua đời, anh nông dân đã dừng việc cấy cày, khăn gói về Thủ đô để thắp nén nhang cho người mà bà cụ coi là ân nhân.
Dấu ấn trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ
Cùng Thủ đô bước vào những năm tháng ác liệt
Những năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thủ đô Hà Nội cùng cả nước hướng về miền Nam, dồn sức người, sức của chi viện cho chiến trường. Hàng nghìn con em Hà Nội nô nức lên đường nhập ngũ. Bác sĩ Trần Duy Hưng luôn có mặt, động viên anh em chiến sĩ. Ông có mặt ở hầu hết các hoạt động của Thủ đô.
12 ngày đêm “Điện Biên Phủ trên không”
Trong 12 ngày đêm cuối năm 1972, máy bay B52 của đế quốc Mỹ ném bom Hà Nội. Nhiều bệnh viện, trường học, khu dân cư bị bom Mỹ hủy diệt. Trong những ngày chiến đấu anh dũng, đau thương ấy, nhân dân luôn nhớ đến bác sĩ Trần Duy Hưng.
Có thể bạn quan tâm: Hình Ảnh Bánh Mì Sài Gòn: Khám Phá Chiếc Bánh Mì “vua” Trong Thế Giới Ẩm Thực Đường Phố
Ông xuống từng khu phố, thăm hỏi nhân dân, tham gia dập lửa cùng đội chữa cháy và các chiến sĩ tự vệ, cùng anh em chôn cất những người đã hy sinh. Hình ảnh một vị Chủ tịch thành phố không ngại hiểm nguy, lao vào những nơi nguy hiểm nhất để cùng nhân dân chiến đấu, đã để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người dân Hà Nội.
Di sản và sự ghi nhớ
Một trí thức cách mạng mẫu mực
Bác sĩ Trần Duy Hưng là một trí thức cách mạng mẫu mực. Ông đã từ bỏ con đường làm giàu bằng nghề y để dấn thân vào con đường cách mạng, phục vụ nhân dân. Ông là một người có tác phong cụ thể, chi tiết và quyết đoán trong công việc. Ông luôn tận dụng thời gian để tiếp dân, giải quyết các vấn đề bức xúc của nhân dân.
Đường Trần Duy Hưng – Tên gọi để đời
Để tưởng nhớ công ơn một trí thức yêu nước suốt đời trung thành với sự nghiệp cách mạng, gần dân, thương dân và liêm khiết, có nhiều cống hiến to lớn trong lãnh đạo nhân dân Thủ đô, năm 1999, HĐND thành phố Hà Nội đã quyết định đặt tên ông cho một con đường đẹp và hiện đại ở cửa ngõ phía Tây Thủ đô: đường Trần Duy Hưng.
Con đường này không chỉ là một tuyến giao thông quan trọng mà còn là biểu tượng cho tinh thần cống hiến, vì nhân dân, vì Thủ đô của vị Chủ tịch đầu tiên. Mỗi khi đi qua con đường này, người dân Hà Nội lại nhớ về một thời kỳ hào hùng, về một con người đã dành cả cuộc đời mình cho sự phát triển của Thủ đô.
Tổng kết: Bác sĩ Trần Duy Hưng – Biểu tượng của người lãnh đạo gần dân
Bác sĩ Trần Duy Hưng – vị Chủ tịch đầu tiên của Hà Nội, là một biểu tượng cho hình ảnh người lãnh đạo gần dân, thương dân và hết lòng vì sự phát triển của Thủ đô. Từ một thầy thuốc tài năng, ông đã trở thành một nhà lãnh đạo có tầm nhìn chiến lược, một người luôn tận tụy với công việc, luôn gần gũi với nhân dân.
Ông không chỉ là người lãnh đạo mà còn là người bạn, người anh, người cha của nhân dân Thủ đô. Những hành động nhỏ, những lời nói giản dị nhưng chứa đựng tình cảm lớn lao của ông đã in sâu vào tâm trí người dân Hà Nội.
Tên tuổi của bác sĩ Trần Duy Hưng sẽ mãi mãi được ghi nhớ trong lịch sử Thủ đô Hà Nội, như một minh chứng cho tinh thần yêu nước, tinh thần cống hiến và tinh thần gần dân, thương dân của một người trí thức cách mạng.
buulong.com.vn hy vọng rằng qua bài viết này, bạn đọc sẽ có thêm những hiểu biết sâu sắc về vị Chủ tịch đầu tiên của Hà Nội, một con người đã để lại dấu ấn không thể phai mờ trong lòng người dân Thủ đô và trong lịch sử của đất nước.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 21, 2025 by Hà Thu
