Bún thang – một trong những món ăn đặc sản nổi tiếng của Hà Nội, luôn khiến thực khách say đắm bởi hương vị thanh tao, tinh tế. Mỗi lần thưởng thức, bên cạnh câu hỏi “Bún thang ở đâu ngon?”, nhiều người vẫn luôn tò mò: “Tại sao gọi là bún thang?”. Bài viết này sẽ không chỉ giải đáp thắc mắc về tên gọi mà còn cung cấp cho bạn công thức nấu bún thang chuẩn vị Hà Nội, giúp bạn tự tay chế biến được món ăn đậm đà bản sắc này tại nhà.
Có thể bạn quan tâm: Tháng 11 Có Ý Nghĩa Gì: Tổng Hợp Các Khía Cạnh Quan Trọng Trong Đời Sống
Nguồn gốc tên gọi “bún thang” là gì?
Câu hỏi “Tại sao gọi là bún thang?” đã khiến không ít người tò mò. Tên gọi của món ăn này có hai giả thuyết phổ biến nhất, đều mang một nét văn hóa ẩm thực đặc trưng của người Hà Nội.
Giả thuyết 1: “Thang” là tổng hợp đủ loại nguyên liệu
Theo một câu chuyện dân gian lưu truyền, bún thang xuất hiện từ thói quen tiết kiệm của các bà nội trợ xưa. Vào những ngày Tết, nhà nào cũng có rất nhiều món ăn dư thừa như thịt gà, giò lụa, giò xào, xúc xích… Thay vì bỏ đi, các bà mẹ đã “tái chế” tất cả những nguyên liệu này, cắt nhỏ và cho vào cùng một bát bún. Vì món ăn này cần “thập cẩm” đủ loại nguyên liệu mới tạo nên hương vị trọn vẹn, nên người ta gọi là “bún thang” (trong tiếng Hán, “thang” có nghĩa là tổng hợp, gồm nhiều thành phần).
Giả thuyết 2: “Thang” là nước dùng (canh)
Có thể bạn quan tâm: Công Suất Sân Bay Tân Sơn Nhất: Khai Thác 50 Triệu Khách/năm
Một số tài liệu lại cho rằng, tên gọi “bún thang” bắt nguồn từ tiếng Hán. Trong tiếng Hán, “thang” (湯) có nghĩa là canh, nước dùng. Bún thang là món bún được làm từ nước dùng gà trong vắt, thơm ngon. Do đó, tên gọi “bún thang” có nghĩa là “bún dùng với nước canh”.
Dù nguồn gốc tên gọi là gì, điều quan trọng là bún thang đã trở thành một biểu tượng ẩm thực của Hà Nội, đại diện cho sự tinh tế, cầu kỳ và tươm tất trong ẩm thực truyền thống.
Đặc trưng của bún thang Hà Nội
Bún thang khác biệt hoàn toàn với các loại bún khác ở Việt Nam. Nếu bún riêu, bún bò Huế, bún mắm… thiên về sự đậm đà, nồng nàn, thì bún thang lại mang vẻ đẹp thanh nhã, tinh khiết.
Nước dùng trong vắt, thanh ngọt
Nước dùng là linh hồn của bún thang. Người Hà Nội thường ninh xương gà và xương ống heo trong nhiều giờ để tạo ra một nồi nước dùng trong veo, có màu vàng nhạt tự nhiên, vị ngọt thanh, không béo ngậy. Không giống như các món bún khác, nước dùng bún thang không có dầu mỡ nổi trên mặt.
Nguyên liệu đa dạng, được cắt nhỏ
Một bát bún thang đầy đủ thường có:
- Thịt gà xé: Gà luộc chín, xé sợi nhỏ.
- Chả lụa: Cắt thành sợi mỏng.
- Giò xào: Cắt hạt lựu nhỏ.
- Xúc xích: Cắt lát mỏng.
- Tôm khô: Được rang vàng, giã nhỏ.
- Trứng: Tráng mỏng, thái chỉ.
- Nấm: Thường là nấm hương, thái nhỏ.
- Rau thơm: Rau răm, hành lá thái nhỏ.
Tất cả các nguyên liệu đều được cắt nhỏ, tạo nên một tổng thể hài hòa về màu sắc và hương vị.
Có thể bạn quan tâm: Cho Thuê Phòng Hội Thảo Tphcm: Dịch Vụ Chuyên Nghiệp, Giá Tốt, Tiện Nghi Hiện Đại
Mắm tôm – linh hồn tạo nên “cái hồn” của món ăn
Nếu như phở có quế, hồi, bún riêu có mắm tôm, thì bún thang cũng có “linh hồn” riêng: mắm tôm. Mắm tôm được pha loãng với chanh, đường, ớt, tạo nên một loại nước chấm đặc trưng, dậy mùi thơm nồng, khiến món ăn trở nên hấp dẫn và khó quên.
Cách nấu bún thang chuẩn vị Hà Nội
Dưới đây là công thức nấu bún thang được đúc kết từ kinh nghiệm của các đầu bếp lâu năm, giúp bạn có thể tự tay làm ra một bát bún thang thơm ngon, chuẩn vị ngay tại nhà.
Chuẩn bị nguyên liệu (cho 4-5 người)
Nguyên liệu chính:
Có thể bạn quan tâm: Hình Ảnh Của Nam Phương Hoàng Hậu: Nét Đẹp Kinh Điển Qua Thời Gian
- Xương ống heo: 500g
- Gà ta (nguyên con): 1 con khoảng 1.2 – 1.5kg
- Chả lụa: 200g
- Giò xào: 100g
- Xúc xích: 100g
- Tôm khô: 50g
- Nấm hương khô: 10-15 tai
- Trứng gà: 3 quả
- Bún tươi (sợi nhỏ): 1.5kg
Gia vị và phụ liệu:
- Hành khô: 2 củ
- Gừng: 1 nhánh nhỏ
- Hành lá: 3-4 nhánh
- Rau răm: 1 mớ nhỏ
- Mắm tôm: 2-3 thìa canh
- Chanh, ớt, đường, hạt nêm, tiêu
Các bước thực hiện
Bước 1: Sơ chế nguyên liệu
- Xương ống: Rửa sạch, chần qua nước sôi để loại bỏ chất bẩn, sau đó rửa lại bằng nước lạnh.
- Gà: Làm sạch, xát muối, rửa lại, để ráo.
- Chả lụa, giò xào, xúc xích: Cắt thành sợi nhỏ hoặc hạt lựu.
- Tôm khô: Rửa sạch, rang vàng, giã nhỏ.
- Nấm hương: Ngâm nước ấm cho nở, rửa sạch, thái nhỏ.
- Trứng: Đánh tan, tráng mỏng, thái chỉ.
- Rau thơm: Rau răm, hành lá rửa sạch, thái nhỏ.
- Hành, gừng: Hành khô bóc vỏ, thái lát; gừng cạo vỏ, thái lát.
Bước 2: Ninh nước dùng
- Cho xương ống vào nồi, đổ nước ngập xương, đun sôi. Vớt bọt.
- Cho gà vào nồi nước dùng, thêm hành khô và gừng. Đun sôi lại, vớt bọt lần nữa.
- Hạ nhỏ lửa, ninh trong khoảng 2-3 giờ. Trong quá trình ninh, thỉnh thoảng vớt bọt để nước dùng trong.
- Khi gà chín, vớt ra, để nguội, xé thịt thành sợi nhỏ. Xương gà có thể bỏ vào nồi nước dùng để ninh tiếp cho ngọt.
- Trước khi tắt bếp khoảng 20 phút, cho nấm hương vào nồi nước dùng.
- Nêm nếm nước dùng với hạt nêm, muối sao cho vừa ăn. Nước dùng phải trong, vị ngọt thanh, không quá mặn.
Bước 3: Pha mắm tôm
- Cho mắm tôm vào bát, thêm nước cốt chanh, đường, ớt băm.
- Khuấy đều cho tan đường. Nêm nếm sao cho có vị chua, mặn, ngọt, cay hài hòa.
Bước 4: Trình bày và thưởng thức
- Cho bún vào bát, xếp lần lượt các nguyên liệu: thịt gà xé, chả lụa, giò xào, xúc xích, tôm khô, trứng tráng, nấm hương.
- Chan nước dùng nóng hổi vào bát.
- Rắc hành lá, rau răm lên trên.
- Dọn ra bàn cùng bát mắm tôm, chanh, ớt.
Mẹo nhỏ:
- Nước dùng càng ninh lâu càng ngọt. Nếu có thời gian, bạn có thể ninh từ 4-6 giờ.
- Tôm khô phải được rang vàng trước khi giã nhỏ để dậy mùi thơm.
- Mắm tôm phải được pha đúng tỷ lệ thì mới có vị ngon, không quá mặn hay quá tanh.
Bún thang thường được ăn vào dịp nào?
Bún thang thường được ăn vào những dịp đặc biệt, đặc biệt là ngày mùng 4 Tết. Theo quan niệm của người Hà Nội, ba ngày đầu năm mới thường ăn nhiều món ăn nhiều dầu mỡ như bánh chưng, thịt kho, giò chả… nên đến ngày mùng 4, họ sẽ ăn bún thang để “giải ngấy”, thanh lọc cơ thể, bắt đầu một năm mới khỏe mạnh.
Tuy nhiên, ngày nay bún thang đã trở thành một món ăn hàng ngày, có mặt ở nhiều quán ăn, nhà hàng trên khắp cả nước. Dù là món ăn hàng ngày hay món ăn dịp lễ, bún thang luôn giữ được vẻ đẹp tinh tế, thanh tao của ẩm thực Hà Nội.
Kết luận
“Tại sao gọi là bún thang?” – Câu hỏi tưởng chừng đơn giản nhưng lại ẩn chứa cả một câu chuyện văn hóa, lịch sử của ẩm thực Hà Nội. Dù tên gọi bắt nguồn từ “thập cẩm” hay “canh”, thì bún thang vẫn là một món ăn đặc biệt, đại diện cho sự tinh tế, cầu kỳ và tươm tất trong ẩm thực truyền thống.
Hy vọng với những chia sẻ trên, bạn đã hiểu rõ hơn về bún thang, từ nguồn gốc tên gọi đến cách nấu chuẩn vị. Hãy thử một lần tự tay nấu một bát bún thang cho gia đình, để cảm nhận được hương vị tinh tế, thanh tao của món ăn đặc sản này. Chúc bạn thành công và ngon miệng!
Cập Nhật Lúc Tháng 12 21, 2025 by Hà Thu
