Lễ hội Halloween, một trong những ngày lễ đặc sắc nhất trong năm, được tổ chức vào đêm 31 tháng 10 hằng năm. Từ những tín ngưỡng cổ xưa của người Celtic cho đến những phong tục hiện đại tại các nước phương Tây, truyền thuyết về lễ hội Halloween luôn mang trong mình một màu sắc huyền bí, rùng rợn nhưng cũng vô cùng hấp dẫn. Những câu chuyện về linh hồn, ma quỷ, những cuộc hội ngộ giữa hai cõi Âm – Dương đã trở thành một phần không thể thiếu trong văn hóa đại chúng ngày nay.
Có thể bạn quan tâm: Ẩm Thực Thái Lan Tại Cần Thơ 2019: Hành Trình Khám Phá Hương Vị
Halloween ngày nay bắt nguồn từ nền văn minh Celtic cổ xưa
Dân tộc Celtic và lễ hội Samhain
Truyền thuyết về lễ hội Halloween có nguồn gốc từ dân tộc Celtic, một cộng đồng sinh sống cách đây hơn 2000 năm trên các vùng đất mà ngày nay là Anh Quốc, Ireland và miền Bắc nước Pháp. Người Celtic coi ngày 1 tháng 11 là ngày bắt đầu năm mới. Đây cũng là thời điểm đánh dấu sự chuyển giao giữa mùa hè ấm áp sang mùa đông lạnh giá, một giai đoạn được liên kết mật thiết với sự tàn tạ, cái chết và bóng tối.
Lễ hội Samhain, được tổ chức vào đêm giao thừa này, là một trong những ngày lễ quan trọng nhất trong năm của người Celtic. Họ tin rằng vào thời khắc giao thoa giữa năm cũ và năm mới, ranh giới giữa thế giới người sống và thế giới người chết trở nên mỏng manh, cho phép những linh hồn người đã khuất trở về thăm nhà trên trần gian. Đây là một niềm tin sâu sắc, vừa mang tính linh thiêng vừa pha chút sợ hãi, ảnh hưởng sâu rộng đến cách người dân Celtic tổ chức lễ hội.
Những phong tục xưa của người Celtic
Để đối phó với sự hiện diện của các linh hồn, người Celtic có những phong tục đặc biệt. Họ thường đốt lửa lớn, vừa để sưởi ấm trong đêm đông giá lạnh, vừa để xua đuổi những linh hồn ác ý. Những ngọn lửa này được gọi là “lửa thiêng” và được thắp lên khắp các làng mạc. Bên cạnh đó, người dân còn mặc trang phục hóa trang, với những khuôn mặt kỳ quái được vẽ bằng than củi hoặc sơn, nhằm đánh lừa các linh hồn, khiến chúng không nhận ra con người thật và tha cho họ. Đây là một trong những tiền thân của phong tục “hóa trang” phổ biến trong ngày Halloween hiện đại.
Truyền thuyết về Jack – Người đàn ông bị ma quỷ lừa gạt
Jack là ai?
Một trong những truyền thuyết về lễ hội Halloween nổi tiếng nhất phải kể đến câu chuyện về Jack, một nhân vật hư cấu đến từ vùng đất Ireland. Theo truyền thuyết, Jack là một người đàn ông keo kiệt, bủn xỉn và tham lam. Trong cuộc sống, anh ta không hề có lòng bác ái, từ chối giúp đỡ bất kỳ ai, kể cả những người nghèo khó. Chính vì những hành động xấu xa này, khi Jack qua đời, linh hồn của anh ta không được Thiên Đàng chấp nhận.
Tuy nhiên, điều bất ngờ là linh hồn của Jack cũng không thể vào được Địa Ngục. Lý do là bởi trước đây, Jack đã từng có một lần cứu mạng một con quỷ. Câu chuyện kể rằng một hôm, một con quỷ đến quấy phá một ngôi làng, nhưng bị người dân phát hiện và kêu gọi các tu sĩ đến yểm ma. Con quỷ bị bắt giữ trong một vòng tròn thiêng. Jack, tình cờ đi ngang qua, nhận ra đó là con quỷ mà anh ta thường chơi đùa. Jack đã tìm cách giải cứu con quỷ bằng cách gỡ bỏ các vật yểm và mở đường cho nó trốn thoát.
Có thể bạn quan tâm: Top 11 Quán Sữa Chua Ngon Nức Tiếng Ở Hà Nội: Từ Truyền Thống Đến Sáng Tạo
Lời hứa của quỷ dữ và số phận của Jack
Để đền ơn cứu mạng, con quỷ đã hứa với Jack rằng sẽ không bao giờ bắt linh hồn anh ta về Địa Ngục. Tuy nhiên, lời hứa này cũng chính là nguyên nhân khiến Jack rơi vào một tình cảnh khốn khổ. Khi Jack chết vì một tai nạn, linh hồn anh ta bị Thiên Đàng từ chối vì những tội lỗi. Jack liền tìm đến Địa Ngục, nhưng quỷ không cho anh vào vì lời hứa trước đây.
Thương hại cho linh hồn lang thang của Jack, con quỷ đã lấy một ít than hồng từ Địa Ngục và bỏ vào trong ruột một quả bí ngô, đưa cho Jack để sưởi ấm trên đường trở lại trần gian. Để cho không khí thông vào nuôi lửa, Jack phải đục thủng quả bí ngô, và ánh lửa từ bên trong đã chiếu ra soi sáng nẻo đường lang thang của anh. Từ đó, linh hồn của Jack phải cầm đèn đi lang thang trên mặt đất cho đến ngày phán xét cuối cùng của nhân loại.
Biểu tượng quả bí ngô và chiếc đèn lồng Jack-O-Lantern
Từ củ cải đến quả bí ngô
Theo truyền thuyết của người Ireland, hình ảnh chiếc đèn lồng Jack-O-Lantern ban đầu không phải được làm từ quả bí ngô mà là từ củ cải. Củ cải là một loại nông sản phổ biến ở Ireland, được người dân dùng để khắc hình mặt người, tạo thành những chiếc đèn lồng thắp sáng trong đêm tối. Những chiếc đèn lồng này được đặt trước cửa nhà nhằm xua đuổi tà ma và ám chỉ rằng linh hồn của Jack đang lang thang bên ngoài.
Khi những người nhập cư Ireland di cư sang Mỹ vào thế kỷ 19, họ đã mang theo truyền thống này. Tuy nhiên, tại Mỹ, củ cải không phải là loại nông sản phổ biến. Thay vào đó, họ đã tìm thấy quả bí ngô, một loại nông sản trù phú và dễ trồng ở châu Mỹ. Quả bí ngô có kích thước lớn, ruột mềm, dễ khắc và có màu cam rực rỡ, rất phù hợp để làm đèn lồng. Từ đó, hình ảnh chiếc đèn lồng bí ngô với khuôn mặt rùng rợn và ngọn nến được thắp sáng bên trong đã trở thành biểu tượng đặc trưng của lễ hội Halloween.
Ý nghĩa biểu tượng của quả bí ngô
Quả bí ngô không chỉ là một vật trang trí, mà còn mang nhiều ý nghĩa sâu sắc. Trong văn hóa Celtic, quả bí ngô tượng trưng cho sự sống, sự sinh sôi nảy nở và sự bảo vệ. Việc khắc hình mặt người lên quả bí ngô và thắp sáng bên trong là một cách để xua đuổi những linh hồn ác ý, bảo vệ ngôi nhà và gia đình khỏi những điều xấu xa. Đồng thời, hình ảnh chiếc đèn lồng bí ngô cũng là một lời nhắc nhở về số phận của Jack, người đàn ông bị kẹt giữa hai cõi Âm – Dương, không thể vào được cả Thiên Đàng lẫn Địa Ngục.
Truyền thuyết về quả táo Pomona và những trò chơi ngày Halloween
Có thể bạn quan tâm: Ăn Sáng Kiểu Tây Ở Sài Gòn: Top 10 Quán Ngon, Chất, View Đẹp Cho Buổi Sáng Trọn Vị
Quả táo Pomona – Biểu tượng của nữ thần
Một trong những truyền thuyết về lễ hội Halloween khác liên quan đến quả táo Pomona. Quả táo từ lâu đã được gắn liền với hình ảnh nữ thần bất tử và trí tuệ trong văn hóa châu Âu. Nếu bổ ngang một quả táo, sẽ lộ ra hình ngôi sao 5 cánh, biểu tượng cho nữ thần trong niềm tin của người châu Âu ngày xưa. Quả táo Pomona là những quả táo được thả trong chậu nước hoặc treo trên sợi dây, và những thanh niên tới tuổi cập kê tìm mọi cách để lấy quả táo. Người nào làm được điều này thì sẽ là người sớm được lập gia đình.
Những trò chơi dân gian trong ngày Halloween
Ngoài việc hái quả táo, còn có nhiều truyền thuyết dân gian lý thú khác liên quan đến quả táo. Ví dụ, ai gọt vỏ táo trước một cái gương bên cạnh một cây nến cháy thì sẽ nhìn thấy hình ảnh của người vợ (chồng) tương lai trong gương. Hoặc cố gắng giữ vỏ táo càng lâu thì cuộc đời của bạn được kéo dài… Những trò chơi này không chỉ mang tính giải trí mà còn phản ánh niềm tin vào sự may mắn, tình yêu và tuổi thọ.
Các phong tục truyền thống trong ngày lễ Halloween
“Trick or Treat” – Trò chơi xin kẹo
“Trick or Treat” là hoạt động chính của hầu hết trẻ em và thiếu niên tại Hoa Kỳ trong đêm Halloween. “Trick” có nghĩa là đánh lừa, trò chơi tinh ma nghịch ngợm; “Treat” là tiếp đón, đối xử tử tế, tiếp đãi. Các em nhỏ và thiếu niên hóa trang với áo quần và mặt nạ hình ma quỷ, rồi cầm lồng đèn đi từ nhà này sang nhà khác trong xóm, gõ cửa và nói “trick or treat.” Câu này có nghĩa là: “Nếu muốn chúng tôi không chơi xấu thì hãy đãi chúng tôi cái gì đi.”
Thông thường, những người láng giềng luôn muốn tránh việc “trick” (đánh lừa) nên thường tiếp đón (treat) trẻ em bằng kẹo và trái cây (theo tục lệ có nhét đồng tiền ở bên trong). Đây là một phong tục mang tính cộng đồng cao, giúp gắn kết hàng xóm và tạo không khí vui vẻ, náo nhiệt trong đêm Halloween.
Hóa trang – Tiền thân từ những bộ trang phục kỳ quái
Phong tục hóa trang trong ngày Halloween không phải có xuất xứ từ người Celtic mà có nguồn gốc từ chính những người châu Âu. Vào thế kỷ thứ 9, ngày 2 tháng 11 hàng năm (cũng là ngày cầu cho các linh hồn), những giáo dân thường ăn mặc giống như những kẻ ăn mày rồi đi từ làng này sang làng kia để xin những mẫu bánh vụn tượng trưng cho thức ăn nuôi dưỡng linh hồn. Những người này tin rằng họ càng xin được nhiều mẩu bánh thì linh hồn của những người thân của họ sẽ nhận được càng nhiều những lời cầu nguyện. Các giáo dân tin rằng những lời cầu nguyện này sẽ giúp cho những linh hồn người thân của họ còn mắc kẹt ở đâu đó sẽ được lên Thiên Đàng.
Có thể bạn quan tâm: Sân Bạt Nâu Nướng Miền Tây: Món Ăn Đặc Sản Của Vùng Đất Khỏe Mạnh
Ý nghĩa sâu sắc của lễ hội Halloween
Bài học về lòng bác ái và sự keo kiệt
Từ câu chuyện của Jack, truyền thuyết về lễ hội Halloween đã để lại một bài học sâu sắc về đạo đức và nhân cách. Hành động và cuộc đời của Jack đã trở thành những kinh nghiệm để tuổi trẻ rút ra một bài học làm người, đó là: Sống không nên tham lam, bủn xỉn, keo kiệt, phải có lòng bác ái, từ bi, biết giúp đỡ kẻ khó khăn, không nên chơi đùa với ma quỷ. Ma quỷ ở đây không chỉ là những linh hồn ác ý, mà còn là những trò lừa lọc, đe dọa, làm cho người khác sợ hãi, những việc làm tinh quái do trí thông minh và tưởng tượng của tuổi trẻ sáng tạo ra có khi làm hại đến người, đến xã hội… Chơi đùa, giao du với ma quỷ sẽ dễ bị cám dỗ đi vào đường tối tăm và tội lỗi.
Ý nghĩa nhân bản: Sự đồng cảm với những linh hồn lang thang
Một khía cạnh khác của truyền thuyết về lễ hội Halloween là ý nghĩa nhân bản sâu sắc. Thử đặt câu hỏi: tại sao dưới ánh sáng khoa học và kỹ thuật mà các nước Âu, Mỹ vẫn dành một ngày lễ hội cho người của “cõi Âm” mà đại diện là chàng Jack?
Jack là nhân vật tưởng tượng nhưng đã thực sự hiện thân trong cuộc đời, trong thân phận làm người… mà lại là một người cô đơn. Khi chết, Jack trở thành cô hồn, không có chỗ dung thân, Thiên Đàng và Địa Ngục đều từ chối. Truyền thống lễ hội Âu Mỹ đã dành cho Jack một ngày. Một ngày được trở lại với cõi dương. Trong ngày đó, Jack có thể sống vui chơi thoải mái, vì người sống đã hóa trang thành ma quỷ để linh hồn Jack có chỗ trà trộn vào cho đỡ cô đơn. Đây là ý nghĩa nhân bản của lễ hội Halloween.
Sự giao thoa giữa hai cõi Âm – Dương
Lễ hội Halloween ở Mỹ nhằm vào tiết thu, mưa buồn và gió lạnh, trùng hợp với “ngày cô hồn” trong truyền thống dân tộc mình cũng trong mưa buồn hiu hắt. Trong ý nghĩa nhân bản, Halloween và Rằm tháng Bảy Âm lịch ở Việt Nam ta có thể xem như là ngày hai cõi Âm, Dương hội ngộ trong niềm thương cảm bao la. Cuộc hội ngộ này đã phần nào nói lên cái triết lý “Âm, Dương nhất lý, Sinh tử đạo đồng” nơi gặp gỡ của tâm hồn nhân bản Đông – Tây.
“Halloween,” “All Soul’s Day”, “Cúng Cô Hồn” đều là những dịp để người sống tưởng nhớ, đoái thương những mảnh đời bất hạnh trong cõi u minh và trong cuộc sống hiện thực chung quanh. Đó là một cách để chúng ta thể hiện lòng nhân ái, sự đồng cảm và tấm lòng vị tha đối với những người đã khuất và những người đang gặp khó khăn trong cuộc sống.
Trên đây là những truyền thuyết về lễ hội Halloween được lưu truyền qua nhiều thế hệ, từ những tín ngưỡng cổ xưa của người Celtic cho đến những câu chuyện dân gian về Jack và quả bí ngô. Những câu chuyện này không chỉ mang tính giải trí mà còn ẩn chứa nhiều bài học sâu sắc về đạo đức, nhân cách và lòng nhân ái. Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm nhiều kiến thức bổ ích khác, mời truy cập buulong.com.vn.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 28, 2025 by Hà Thu
