Trong lòng Hà Nội, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Quốc gia không chỉ là nơi lưu giữ những kỷ vật của một thời chiến tranh hào hùng mà còn là nơi ươm mầm cho 4 “báu vật” của dân tộc. Những hiện vật đặc biệt này, từ những chiếc máy bay MiG-21 từng bắn rơi “Siêu pháo đài bay” B52 đến chiếc xe tăng T54B húc đổ cổng Dinh Độc Lập, đều đã được vinh danh là Bảo vật Quốc gia. Bài viết này sẽ đưa bạn đi sâu vào hành trình bảo vệ, gìn giữ và phát huy giá trị những báu vật ấy, một công việc đòi hỏi sự nghiêm túc, khoa học và cả tình yêu với quá khứ hào hùng của đất nước.
4 Bảo vật Quốc gia: Biểu tượng của một thời đại
Bảo tàng Lịch sử Quân sự Quốc gia hiện đang sở hữu 4 hiện vật được công nhận là Bảo vật Quốc gia, mỗi một hiện vật là một trang sử sống động, một minh chứng cho tinh thần bất khuất và chiến thắng vẻ vang của dân tộc.
Máy bay MiG-21F96 số hiệu 5121: Tiếng súng trên bầu trời đêm
Có thể bạn quan tâm: Cầu Trường Tiền Bị Sập Năm 1968: Sự Kiện Lịch Sử Và Những Điều Cần Biết
Máy bay MiG-21F96 số hiệu 5121 là hiện vật gắn liền với chiến dịch “Điện Biên Phủ trên không” lẫy lừng vào tháng 12 năm 1972. Trong chiến dịch này, chiếc MiG-21 này đã bắn rơi tổng cộng 5 máy bay Mỹ, trong đó có một “Siêu pháo đài bay” B52. Đặc biệt, vào đêm 27-12-1972, chính chiếc máy bay này do phi công Phạm Tuân điều khiển đã lập nên kỳ tích, bắn rơi một chiếc B52, viết nên trang sử hào hùng cho Không quân Nhân dân Việt Nam. Hiện vật này là biểu tượng cho tinh thần chiến đấu quả cảm, sự mưu trí và bản lĩnh của các chiến sĩ không quân trong thời khắc quyết định của cuộc chiến.
Xe tăng T54B số hiệu 843: Cú húc lịch sử vào Dinh Độc Lập
Xe tăng T54B số hiệu 843 là chiếc xe tăng đã đi đầu trong đoàn xe tiến vào giải phóng Sài Gòn trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Trong giờ phút thiêng liêng của dân tộc, chiếc xe tăng này đã húc đổ cổng phụ của Dinh Độc Lập, đánh dấu sự sụp đổ hoàn toàn của chế độ ngụy quyền, chấm dứt 21 năm chiến tranh. Đây là một minh chứng sống động cho tinh thần “thần tốc và quyết thắng” của Quân đội Nhân dân Việt Nam, là biểu tượng cho chiến thắng hoàn toàn của dân tộc.
Máy bay MiG-21 số hiệu 4324: Biểu tượng chiến thắng
Có thể bạn quan tâm: Các Cửa Khẩu Ở Tây Ninh: Cổng Ngõ Thương Mại Quan Trọng Giữa Việt Nam Và Campuchia
Máy bay MiG-21 số hiệu 4324 là một trong những chiếc máy bay có thành tích chiến đấu xuất sắc nhất, đã bắn rơi 14 máy bay Mỹ. Điều đặc biệt là trong số 9 phi công từng lái chiếc máy bay này, có đến 8 người được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân. Đây là biểu tượng cho chiến thắng vẻ vang của Không quân Nhân dân Việt Nam, là minh chứng cho tinh thần chiến đấu kiên cường, mưu trí và dũng cảm của các chiến sĩ không quân.
Bản đồ “Quyết tâm Chiến dịch Hồ Chí Minh”: Minh chứng lịch sử
Bản đồ “Quyết tâm Chiến dịch Hồ Chí Minh” là hiện vật minh chứng cho những tháng ngày hào hùng của dân tộc, ghi dấu sự kiện Chiến dịch Hồ Chí Minh, chiến dịch cuối cùng trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, giành thắng lợi hoàn toàn cho cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Bản đồ này là minh chứng cho sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, cho tinh thần đoàn kết, quyết tâm chiến đấu của toàn dân, toàn quân.
Bảo tồn: Khoa học, nghiêm túc và chuyên sâu
Bảo tồn các Bảo vật Quốc gia là một nhiệm vụ hết sức quan trọng, đòi hỏi sự nghiêm túc, khoa học và chuyên sâu. Bảo tàng Lịch sử Quân sự Quốc gia đã và đang thực hiện nhiều giải pháp để bảo vệ, giữ gìn những báu vật này.
Có thể bạn quan tâm: Thế Giới Di Động Quy Nhơn Bình Định: Trải Nghiệm Mua Sắm Điện Máy Hàng Đầu
1. Bảo quản kỹ thuật chuyên sâu
Đối với từng hiện vật, Bảo tàng đã phối hợp với các đơn vị chuyên môn để nghiên cứu, đánh giá hiện trạng và nguyên nhân gây hư hại, từ đó xác định quy trình bảo quản kỹ thuật chuyên sâu.
-
Với xe tăng T54B: Bảo tàng đã phối hợp với Xưởng Kỹ thuật X80 Bộ Tư lệnh Thủ đô để khảo sát, nghiên cứu, phân tích đánh giá hiện trạng và nguyên nhân gây hư hại trên hiện vật, xác định quy trình bảo quản kỹ thuật chuyên sâu đối với xe tăng T54B.
-
Với máy bay MiG-21: Các cán bộ bảo quản của Bảo tàng đã kết hợp với Phòng Kỹ thuật Lữ đoàn Không quân 918 cùng bảo quản riêng biệt chuyên sâu cho 2 máy bay MiG-21 ngay sau khi được công nhận là Bảo vật Quốc gia. Đồng thời, Bảo tàng đã làm mái che bằng tấm nhựa thông minh để tránh tác động của mưa, nắng thất thường của thời tiết, bảo đảm cho hiện vật được kéo dài tuổi thọ tốt nhất.
Bảo Vật Quốc Gia Tại Bảo Tàng Lịch Sử Quân Sự Việt Nam Có thể bạn quan tâm: Cách Mạng Tháng Tám Diễn Ra Trong Bao Nhiêu Ngày?
2. Cải tạo cảnh quan, tôn vinh giá trị
Bảo tàng đã cải tạo cảnh quan xung quanh các hiện vật bằng cách trồng các loại hoa, đặt các chậu cây cảnh, làm tôn vinh giá trị của hiện vật. Hình ảnh và nội dung tóm tắt các Bảo vật Quốc gia được Bảo tàng in trên tờ gấp giới thiệu tóm tắt bảo tàng tới khách tham quan.
3. Lưu trữ hồ sơ đầy đủ
Mỗi hồ sơ của 4 Bảo vật Quốc gia gồm nhiều tài liệu hiện đang lưu giữ tại Phòng Kiểm kê – Bảo quản/ Bảo tàng LSQS Việt Nam với đầy đủ hồ sơ lý lịch cả về lịch sử, kỹ thuật cũng như các tài liệu liên quan như các bài báo đã viết về các hiện vật này. Trong đó, có những phỏng vấn các nhân chứng lịch sử trực tiếp trao đổi về hiện vật được ghi chép, chụp ảnh, ghi hình là những tài liệu cơ sở quan trọng để phát huy giá trị các bảo vật về sau.
Phát huy giá trị: Sáng tạo, hiện đại và hiệu quả
Phát huy giá trị các Bảo vật Quốc gia là một nhiệm vụ song song với bảo tồn, đòi hỏi sự sáng tạo, hiện đại và hiệu quả. Trong thời đại “công nghệ số”, việc phát huy giá trị các Bảo vật Quốc gia cần có những giải pháp mới lạ, độc đáo để tạo sự hấp dẫn đối với công chúng.
1. Trưng bày hiện đại
Hiện nay, nhiều bảo tàng trên thế giới đã giới thiệu các bộ sưu tập hiện vật, hiện vật tiêu biểu bằng âm thanh và hình ảnh ngay tại nơi trưng bày hiện vật để công chúng tham quan có điều kiện tương tác với thông tin xung quanh hiện vật. Tại Việt Nam, với nền tảng công nghệ thông tin như hiện nay, chúng ta nên đưa thêm thông tin về Bảo vật Quốc gia hay những câu chuyện xung quanh như phim tư liệu lịch sử về thời khắc lịch sử xe tăng T54B số hiệu 834 cùng hình ảnh các chiến sĩ Quân đoàn 2 tiến vào giải phóng Sài Gòn qua màn hình cảm ứng, màn hình vi tính hay Audio guide… để giới thiệu đầy đủ tới công chúng đến với bảo tàng ngay tại địa điểm trưng bày hiện vật thì giá trị của hiện vật dễ dàng được lan toả, thẩm thấu trong lòng công chúng hơn.
2. Giáo dục, tuyên truyền
Các Bảo vật Quốc gia là những minh chứng sống động cho lịch sử hào hùng của dân tộc, là tài liệu giáo dục, tuyên truyền quý giá. Bảo tàng cần tổ chức các buổi thuyết minh, các chương trình giáo dục, các buổi tọa đàm, các buổi chiếu phim tư liệu để giúp công chúng hiểu rõ hơn về giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học của các Bảo vật Quốc gia.
3. Hợp tác, trao đổi
Bảo tàng cần tăng cường hợp tác, trao đổi với các bảo tàng, các viện nghiên cứu trong và ngoài nước để học hỏi kinh nghiệm, cập nhật kiến thức, kỹ thuật mới trong việc bảo tồn và phát huy giá trị các Bảo vật Quốc gia.
Thách thức và giải pháp
Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc bảo tồn và phát huy giá trị các Bảo vật Quốc gia, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua.
1. Thiếu nguồn kinh phí
Theo quy định của Luật Di sản văn hoá năm 2009: “Bảo vật quốc gia được bảo vệ và bảo quản với chế độ đặc biệt” đồng thời Luật cũng quy định: “Nhà nước ưu tiên đầu tư ngân sách cho các hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị Bảo vật quốc gia”. Tuy vậy, nhìn lại thực tế 5 năm qua kể từ khi các hiện vật được công nhận là Bảo vật quốc gia đợt đầu (ngày 01-10- 2012) đến nay Nhà nước chưa có một nguồn kinh phí nào dành riêng cho các hiện vật này.
2. Thiếu nhân lực chuyên môn
Việc bảo tồn và phát huy giá trị các Bảo vật Quốc gia đòi hỏi đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn cao, có kinh nghiệm, có tâm huyết. Tuy nhiên, hiện nay đội ngũ cán bộ chuyên môn trong lĩnh vực này còn thiếu và yếu.
3. Thiếu cơ chế, chính sách
Cần có cơ chế, chính sách phù hợp để hỗ trợ, khuyến khích các cơ quan, đơn vị, cá nhân tham gia vào công tác bảo tồn và phát huy giá trị các Bảo vật Quốc gia.
Lời kết
Bảo tàng Lịch sử Quân sự Quốc gia đang thực hiện một nhiệm vụ thiêng liêng: bảo vệ, giữ gìn và phát huy giá trị 4 Bảo vật Quốc gia. Đây là những minh chứng sống động cho lịch sử hào hùng của dân tộc, là tài sản quý giá của đất nước. Việc bảo tồn và phát huy giá trị các Bảo vật Quốc gia không chỉ là trách nhiệm của Bảo tàng mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Chúng ta cần chung tay góp sức để những báu vật này mãi mãi là niềm tự hào của dân tộc, là nguồn cảm hứng cho các thế hệ mai sau.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 2, 2026 by Hà Thu
