Chùa Hàm Long là một trong những di tích lịch sử tiêu biểu và linh thiêng nhất tại thành phố Bắc Ninh, thu hút đông đảo du khách thập phương mỗi năm. Nằm trên lưng chừng núi Long Hạm thuộc phường Nam Sơn, ngôi chùa này không chỉ là chốn tu hành của nhiều thiền sư danh tiếng mà còn là một danh lam thắng cảnh đẹp, mang đậm dấu ấn kiến trúc thời Lý.
Có thể bạn quan tâm: Tháng 12 Là Tháng Con Gì? Khám Phá Tháng Chạp Trong Âm Lịch
Giới thiệu tổng quan về chùa Hàm Long
Có thể bạn quan tâm: Peel Da Hoá Học Là Gì? Hướng Dẫn Chi Tiết, An Toàn Cho Người Mới Bắt Đầu
Chùa Hàm Long, tên chữ là Long Hạm Tự, có lịch sử hình thành từ thời nhà Lý, tức cách đây hơn 800 năm. Vị trí xây dựng chùa nằm ở lưng chừng núi Long Hạm, một ngọn núi có thế đất hình tay ngai, tạo nên một khung cảnh hùng vĩ, thanh tịnh và linh thiêng.
Theo sử sách ghi chép, chùa Hàm Long được xây dựng trên thế đất “tứ linh” bao bọc, gồm:
- Phía Đông Nam và Tây Nam: Hình dáng như phượng đang bay, rùa đang bò
- Phía trước mặt: Hình ảnh lân đang bái
- Phía Tây Bắc: Dải đất nhô lên hùng vĩ như thần long đầu ngẩng cao, hàm nghếch rộng
Chính vì thế mà chùa được đặt tên là Hàm Long, nghĩa là “hàm rồng”.
Văn bia của chùa đã từng ca ngợi nơi đây là “một kỳ quan của Kinh Bắc”, với cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp, bốn bề làng mạc trù phù, tạo nên một không gian vừa tôn nghiêm, vừa gần gũi với đời sống con người.
Chùa Hàm Long – Nơi tu hành của các thiền sư danh tiếng
Chùa Hàm Long không chỉ là một công trình kiến trúc đẹp mà còn là nơi tu hành của nhiều thiền sư danh tiếng trong lịch sử, tiêu biểu như:
- Dương Không Lộ: Một trong những vị thiền sư nổi tiếng nhất thời Lý, được biết đến với tài năng thơ phú và tư tưởng triết học sâu sắc.
- Nguyễn Minh Không: Một vị thiền sư nổi tiếng về y học và kiến trúc, được coi là tổ sư của nghề y trong dân gian.
- Huyền Quang: Một vị thiền sư có học vấn uyên bác, được vua Trần Anh Tông rất kính trọng.
Sự hiện diện của các thiền sư này đã góp phần làm cho chùa Hàm Long trở thành một trung tâm Phật giáo quan trọng thời Lý, thu hút đông đảo tín đồ Phật tử đến tu học và chiêm bái.
Có thể bạn quan tâm: Khu Vui Chơi Nhà Ma Hà Nội: Top Địa Điểm Kinh Dị Hút Giới Trẻ
Lịch sử trùng tu và mở rộng
Chùa Hàm Long đã trải qua nhiều lần tu bổ và mở rộng trong suốt chiều dài lịch sử. Một trong những lần trùng tu lớn nhất là vào thế kỷ XVIII, dưới sự hưng công của Hòa thượng Trịnh Thập, người được coi là tổ thứ nhất của chùa.
Hòa thượng Trịnh Thập là một vị cao tăng có tấm lòng nhân ái, từng viết “Cứu sinh Thập nguyện” bằng máu và tụng đọc cho công quả viên mãn, trở thành “Cứu sinh Bồ tát”. Ngài viên tịch vào năm 1732, xá lợi được đặt tại tháp Chùa Liên Phái (Hà Nội) và tháp chùa Hàm Long, gọi là Cứu Sinh Tháp.
Từ đó, chùa Hàm Long được tu bổ, mở rộng thành một quần thể kiến trúc đồ sộ, gồm:
- Tiền đường: Nơi tiếp đón khách thập phương
- Hậu đường: Nơi làm lễ cúng bái
- Tả hữu: Hai bên hông chùa
- Tăng phòng: Nơi ở của các sư
- Khách xá: Nơi nghỉ ngơi cho khách thập phương
- Vũ môn hộ: Cổng ra vào chùa
- Tổ đường: Nơi thờ các vị tổ sư
- Vườn tháp: Nơi đặt các tháp mộ của các vị sư
Kiến trúc và các giá trị văn hóa
Chùa Hàm Long là một công trình kiến trúc tiêu biểu của thời Lý, với nhiều hạng mục công trình được xây dựng theo lối kiến trúc truyền thống.
Kiến trúc chính
Có thể bạn quan tâm: Giải Phương Trình X³ – 2x² + 3x – 2 = 0
Ngôi chùa được xây dựng theo kiểu “nội công ngoại quốc”, gồm các hạng mục chính:
- Chính điện: Nơi đặt tượng Phật, được trang trí công phu, tinh xảo
- Hậu cung: Nơi thờ các vị tổ sư
- Tả hữu: Hai bên hông chùa, nơi đặt các tượng Phật, Bồ tát
- Tháp Cứu sinh: Một công trình kiến trúc độc đáo bằng đá, cao to, đồ sộ, được xây dựng để lưu giữ xá lợi của Hòa thượng Trịnh Thập
Các hiện vật quý giá
Trong chùa Hàm Long lưu giữ nhiều hiện vật quý giá, tiêu biểu như:
- Các pho tượng cổ: Bao gồm tượng Đồng Anan, Ca diếp, Thế tôn… được tạc bằng gỗ, đá, đồng với nghệ thuật điêu khắc tinh xảo, thể hiện tài năng của các nghệ nhân xưa.
- Tấm bia tứ diện: Được khắc vào năm 1830, gồm 4 mặt:
- Mặt thứ nhất: Ghi chép về việc tu sửa chùa Hàm Long
- Mặt thứ hai: Ghi chép về việc quan viên Đỗ Thị Lang và các già lam Hậu Phật
- Mặt thứ ba: Ghi việc khách thập phương công đức tu sửa chùa
- Mặt thứ tư: Ghi chép sao lục về tổ sư cứu sinh họ Trịnh
Giá trị văn hóa
Chùa Hàm Long không chỉ là một công trình kiến trúc đẹp mà còn là một di tích lịch sử văn hóa có giá trị to lớn:
- Về lịch sử: Là nơi chứng kiến nhiều sự kiện lịch sử quan trọng, là nơi tu hành của nhiều thiền sư danh tiếng.
- Về văn hóa: Là nơi lưu giữ nhiều hiện vật quý giá, thể hiện trình độ nghệ thuật điêu khắc, kiến trúc của người xưa.
- Về tôn giáo: Là một trung tâm Phật giáo quan trọng, thu hút đông đảo tín đồ Phật tử đến tu học và chiêm bái.
Chùa Hàm Long ngày nay
Chùa Hàm Long đã được xếp hạng là Di tích Lịch sử Văn hóa Quốc gia vào năm 1988, khẳng định giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc của ngôi chùa.
Dưới sự chủ trì của Hòa thượng Thích Thanh Dũng, chùa Hàm Long đang được bảo tồn, tu bổ ngày càng tốt hơn, trở thành một điểm đến hấp dẫn cho du khách trong và ngoài nước.
Các hoạt động tại chùa
- Lễ cúng bái: Các ngày lễ lớn trong năm như Phật đản, Vu lan, Rằm tháng Giêng, Rằm tháng Bảy…
- Tham quan, chiêm bái: Du khách có thể tham quan các công trình kiến trúc, chiêm bái các tượng Phật, tìm hiểu về lịch sử, văn hóa của chùa.
- Tĩnh tâm, tu học: Các tín đồ Phật tử có thể đến chùa để tĩnh tâm, tu học, tham gia các khóa tu.
Hướng dẫn tham quan
- Địa chỉ: Chùa Hàm Long, phường Nam Sơn, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh.
- Di chuyển: Từ trung tâm thành phố Bắc Ninh, đi theo hướng quốc lộ 1A, rẽ vào đường tỉnh 286, đi khoảng 5km là đến chùa Hàm Long.
- Thời gian tham quan: Mở cửa quanh năm, tốt nhất là vào buổi sáng hoặc chiều mát.
- Lưu ý: Khi tham quan chùa, du khách cần ăn mặc lịch sự, giữ gìn vệ sinh chung, không ồn ào, không sờ vào các hiện vật.
Kết luận
Chùa Hàm Long là một di tích lịch sử văn hóa có giá trị to lớn, không chỉ là nơi tu hành của các thiền sư danh tiếng mà còn là một danh lam thắng cảnh đẹp, thu hút đông đảo du khách thập phương.
Việc bảo tồn, tu bổ chùa Hàm Long không chỉ góp phần gìn giữ di sản văn hóa quý báu của dân tộc mà còn góp phần phát triển du lịch, kinh tế – xã hội của địa phương.
Nếu có dịp đến với thành phố Bắc Ninh, du khách đừng quên ghé thăm chùa Hàm Long để cảm nhận vẻ đẹp hùng vĩ, thanh tịnh và linh thiêng của một trong những di tích lịch sử tiêu biểu nhất của vùng đất Kinh Bắc.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 1, 2026 by Hà Thu
