Trong quá trình làm việc, việc nghỉ phép là quyền lợi chính đáng của người lao động nhằm giải quyết các vấn đề cá nhân và gia đình. Một trong những trường hợp đặc biệt thường được quan tâm là khi có tang sự. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ người thân mất được nghỉ mấy ngày theo quy định của pháp luật và quy chế của từng doanh nghiệp.
Việc hiểu rõ điều này sẽ giúp người lao động chủ động hơn trong việc xin nghỉ và đảm bảo quyền lợi của mình.
Có thể bạn quan tâm: Con Trai Sinh Mùng 1 Âm Có Tốt Không?
Người thân mất được nghỉ mấy ngày theo quy định pháp luật?
1. Nghỉ hưởng lương: 3 ngày cho các trường hợp cụ thể
Theo Điều 115 Bộ luật Lao động năm 2019, người lao động được nghỉ việc riêng, hưởng nguyên lương trong các trường hợp sau:
- Kết hôn: Nghỉ 03 ngày.
- Con đẻ, con nuôi kết hôn: Nghỉ 01 ngày.
- Người thân mất: Nghỉ 03 ngày.
Cụ thể, “người thân” ở đây được hiểu là:
- Cha đẻ, mẹ đẻ
- Cha nuôi, mẹ nuôi
- Cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi của vợ hoặc chồng
- Vợ hoặc chồng
- Con đẻ, con nuôi
2. Nghỉ không hưởng lương: 1 ngày cho ông bà, anh chị em ruột
Ngoài những trường hợp được nghỉ hưởng lương, người lao động cũng được nghỉ không hưởng lương trong các trường hợp sau:
- Ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh chị em ruột chết: Nghỉ 01 ngày.
- Cha hoặc mẹ kết hôn; anh chị em ruột kết hôn: Nghỉ 01 ngày.
3. Người thân khác mất: Thỏa thuận với người sử dụng lao động
Nếu người thân mất không nằm trong các trường hợp được quy định ở trên (ví dụ: cô, dì, chú, bác, cháu ruột…), người lao động có thể thỏa thuận với người sử dụng lao động về việc nghỉ làm. Thời gian nghỉ sẽ do hai bên tự thỏa thuận, có thể là nghỉ không lương hoặc sử dụng các ngày nghỉ phép năm.
4. Cách nghỉ lâu hơn để lo ma chay
Nếu số ngày nghỉ theo quy định không đủ để bạn lo liệu tang sự, có hai cách phổ biến để xin nghỉ lâu hơn:
Cách 1: Nghỉ không hưởng lương
- Bạn có thể thỏa thuận với người sử dụng lao động về việc nghỉ thêm không lương.
- Thời gian nghỉ không giới hạn, tùy thuộc vào sự đồng ý của công ty.
- Đây là lựa chọn linh hoạt nhưng sẽ ảnh hưởng đến thu nhập.
Cách 2: Sử dụng ngày nghỉ phép năm
- Theo Điều 113 Bộ luật Lao động, người lao động làm việc đủ 12 tháng sẽ có ít nhất 12 ngày phép năm (16 ngày đối với công việc nặng nhọc, độc hại).
- Nếu còn dư ngày phép, bạn có thể xin nghỉ phép để có thêm thời gian lo tang sự mà vẫn được tính lương.
- Đây là lựa chọn tốt nếu bạn còn nhiều ngày phép chưa dùng hết.
Thủ tục thông báo nghỉ khi người thân mất
1. Có bắt buộc phải thông báo không?
Có. Việc thông báo cho người sử dụng lao động là bắt buộc theo quy định pháp luật.
2. Khi nào cần thông báo, khi nào cần xin phép?
- Chỉ cần thông báo: Đối với các trường hợp được nghỉ hưởng lương hoặc nghỉ không lương theo quy định (cha mẹ, vợ chồng, con cái, ông bà, anh chị em ruột…). Bạn chỉ cần thông báo để người sử dụng lao động biết, không cần phải xin phép hay chờ phê duyệt.
- Cần thỏa thuận/xin phép: Đối với các trường hợp người thân khác mất hoặc khi bạn muốn nghỉ thêm ngày.
3. Cách thức thông báo
Bộ luật Lao động không quy định cụ thể hình thức thông báo, do đó bạn có thể lựa chọn cách phù hợp và nhanh chóng nhất:
- Gọi điện thoại trực tiếp cho quản lý hoặc người phụ trách.
- Gửi tin nhắn (SMS, Zalo, Messenger…) cho người có thẩm quyền.
- Gửi email công việc.
- Viết đơn xin nghỉ (nếu công ty yêu cầu).
Lưu ý: Nên thông báo càng sớm càng tốt để công ty có thể bố trí công việc thay thế, tránh ảnh hưởng đến hoạt động chung.
Hậu quả nếu tự ý nghỉ khi người thân mất
Có thể bạn quan tâm: Ngày Cúng Ông Công Ông Táo Là Ngày Nào Và Cần Chuẩn Bị Gì?
1. Tự ý nghỉ việc là gì?
Tự ý nghỉ việc (hay còn gọi là nghỉ việc không có lý do chính đáng) là hành vi người lao động không đến làm việc mà không có sự đồng ý của người sử dụng lao động hoặc không thực hiện đúng nghĩa vụ thông báo theo quy định.
2. Hành vi tự ý nghỉ việc khi người thân mất có bị xử lý kỷ luật không?
Có. Dù lý do là tang sự, nếu bạn không thực hiện đúng nghĩa vụ thông báo hoặc thỏa thuận với công ty, hành vi nghỉ việc của bạn vẫn có thể bị coi là tự ý nghỉ việc và bị xử lý kỷ luật theo Điều 124 và Điều 125 Bộ luật Lao động năm 2019.
Có thể bạn quan tâm: Tour Du Lịch Đảo Phú Quý 3n2đ Chất Lượng Cao: Khám Phá Thiên Đường Biển Miền Trung
3. Các hình thức kỷ luật lao động
- Khiển trách: Hình thức nhẹ nhất, thường áp dụng cho lần đầu vi phạm.
- Kéo dài thời hạn nâng lương: Không được xét nâng lương trong thời gian tối đa 06 tháng.
- Cách chức: Bị giáng chức hoặc mất chức vụ hiện tại.
- Sa thải: Bị chấm dứt hợp đồng lao động do vi phạm kỷ luật nghiêm trọng.
4. Khi nào thì không bị xử lý kỷ luật?
- Bạn đã thực hiện đúng nghĩa vụ thông báo cho người sử dụng lao động biết về việc người thân mất.
- Việc thông báo được thực hiện kịp thời, ngay khi có thể.
- Trong trường hợp khẩn cấp (ví dụ: người thân mất đột ngột ở xa, không thể liên lạc kịp), bạn nên cố gắng thông báo sớm nhất có thể và giải trình rõ lý do sau đó.
Từ chối cho nhân viên nghỉ khi người thân mất: Công ty có bị xử phạt không?
1. Công ty có quyền từ chối cho nhân viên nghỉ không?
Không. Đối với các trường hợp được quy định tại Điều 115 Bộ luật Lao động (cha mẹ, vợ chồng, con cái, ông bà, anh chị em ruột…), người sử dụng lao động không có quyền từ chối. Đây là quyền lợi pháp lý của người lao động.
2. Hành vi “không cho người lao động nghỉ việc riêng” bị xử phạt như thế nào?
Theo khoản 1 Điều 18 Nghị định 12/2022/NĐ-CP, người sử dụng lao động có hành vi “không bảo đảm cho người lao động nghỉ việc riêng hoặc nghỉ không hưởng lương theo quy định của pháp luật” sẽ bị xử phạt hành chính:
- Mức phạt tiền: Từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng.
3. Công ty có thể yêu cầu gì khi cho nghỉ?
Mặc dù không thể từ chối, nhưng công ty có thể yêu cầu người lao động:
- Thông báo về việc nghỉ (theo quy định).
- Cung cấp giấy tờ chứng minh (ví dụ: giấy báo tử, giấy chứng tử…), đặc biệt nếu công ty có quy định nội bộ về việc này.
4. Trường hợp nào công ty có thể từ chối?
Công ty có thể từ chối chỉ khi người lao động yêu cầu nghỉ cho các trường hợp không được quy định trong Bộ luật Lao động (ví dụ: nghỉ cho dì, chú, bác, cô…). Trong trường hợp này, việc nghỉ là do thỏa thuận giữa hai bên.
Hướng dẫn chi tiết: Cách xin nghỉ khi người thân mất
1. Xác định mối quan hệ và số ngày nghỉ được hưởng
Có thể bạn quan tâm: Món Ăn Truyền Thống Việt Nam: Khám Phá Ẩm Thực Đậm Đà Bản Sắc Dân Tộc
- Bước 1: Xác định người thân mất có thuộc các trường hợp được nghỉ hưởng lương hoặc nghỉ không hưởng lương theo quy định không.
- Bước 2: Tính toán số ngày nghỉ bạn được hưởng theo quy định.
2. Lên kế hoạch nghỉ
- Bước 1: Xác định thời gian nghỉ cần thiết để lo tang sự.
- Bước 2: So sánh với số ngày nghỉ được hưởng theo quy định.
- Bước 3: Nếu cần nghỉ thêm, lên kế hoạch sử dụng ngày phép năm hoặc xin nghỉ không lương.
3. Thực hiện thủ tục xin nghỉ
- Bước 1: Liên hệ với quản lý hoặc người phụ trách (qua điện thoại, tin nhắn, email…).
- Bước 2: Thông báo ngắn gọn về việc người thân mất và số ngày nghỉ dự kiến.
- Bước 3: Cung cấp giấy tờ (nếu công ty yêu cầu).
- Bước 4: Thống nhất về thời gian nghỉ và việc bàn giao công việc (nếu cần).
4. Bàn giao công việc (nếu cần)
- Bước 1: Lập danh sách các công việc đang thực hiện.
- Bước 2: Ghi chú các công việc cần ưu tiên xử lý trong thời gian bạn nghỉ.
- Bước 3: Bàn giao cho đồng nghiệp hoặc quản lý.
- Bước 4: Cung cấp thông tin liên hệ khẩn cấp (nếu cần).
5. Một số lưu ý khi xin nghỉ
- Thông báo càng sớm càng tốt.
- Giữ thái độ lịch sự, rõ ràng.
- Chuẩn bị sẵn các giấy tờ cần thiết.
- Tôn trọng quy định nội bộ của công ty (nếu có).
Những câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Nghỉ khi người thân mất có được tính vào ngày nghỉ phép năm không?
Không. Nghỉ việc riêng do người thân mất là quyền lợi riêng biệt, không tính vào số ngày nghỉ phép năm. Bạn vẫn được hưởng nguyên lương (hoặc nghỉ không lương theo quy định) mà không ảnh hưởng đến số ngày phép.
2. Nếu người thân mất ở xa, có được nghỉ thêm để về quê không?
Có thể. Bạn có thể thỏa thuận với công ty về việc nghỉ thêm không lương hoặc sử dụng ngày nghỉ phép năm để về quê lo tang sự. Thời gian nghỉ sẽ do hai bên tự thỏa thuận.
3. Nếu công ty không cho nghỉ, phải làm gì?
- Bước 1: Yêu cầu công ty giải thích lý do.
- Bước 2: Nhắc nhở công ty về quy định pháp luật (Điều 115 Bộ luật Lao động).
- Bước 3: Nếu công ty vẫn không đồng ý, bạn có thể khiếu nại lên Thanh tra Sở Lao động – Thương binh và Xã hội nơi công ty đăng ký hoạt động.
4. Có cần cung cấp giấy tờ chứng minh khi xin nghỉ không?
- Bộ luật Lao động không bắt buộc phải cung cấp giấy tờ.
- Tuy nhiên, một số công ty có thể yêu cầu giấy báo tử, giấy chứng tử hoặc giấy khai tử để làm cơ sở thanh toán lương, bảo hiểm.
- Bạn nên hỏi rõ quy định nội bộ của công ty mình.
5. Nghỉ khi người thân mất có được hưởng chế độ bảo hiểm không?
Thông thường, nghỉ việc riêng do người thân mất không được hưởng chế độ bảo hiểm xã hội (ví dụ: trợ cấp mai táng). Tuy nhiên, bạn nên liên hệ với BHXH hoặc phòng nhân sự của công ty để xác nhận cụ thể, vì một số doanh nghiệp có thể có chính sách hỗ trợ riêng.
Kết luận
Quyền được nghỉ việc khi người thân mất là một quyền lợi quan trọng, thể hiện sự nhân văn trong luật lao động. Việc hiểu rõ quy định, thủ tục và cách xử lý sẽ giúp bạn:
- Bảo vệ quyền lợi của bản thân một cách hợp pháp.
- Giảm bớt căng thẳng trong thời điểm tang sự.
- Duy trì mối quan hệ tốt với người sử dụng lao động.
Buulong.com.vn hy vọng bài viết này đã cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện và hữu ích về quy định người thân mất được nghỉ mấy ngày. Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi nào, đừng ngần ngại để lại bình luận hoặc tìm hiểu thêm các bài viết khác trên buulong.com.vn.
Cập Nhật Lúc Tháng 5 26, 2026 by Pham Bao Ngan
