Ù tai khi đi máy bay là một trong những hiện tượng phổ biến mà hầu như ai cũng từng trải qua ít nhất một lần. Cảm giác tai bị ù, có khi còn kèm theo đau rít, nghẹt, mất thính lực tạm thời khiến nhiều người cảm thấy lo lắng, khó chịu, thậm chí là sợ hãi mỗi khi máy bay cất cánh hoặc hạ cánh. Vậy hiện tượng này do đâu mà có? Nó có nguy hiểm không và làm thế nào để xử lý, phòng ngừa hiệu quả? Bài viết dưới đây của buulong.com.vn sẽ giúp bạn hiểu rõ về ù tai khi đi máy bay, từ đó có thể chủ động xử lý, biến những chuyến bay thành hành trình thoải mái, dễ chịu hơn.
Ù tai khi đi máy bay là gì? Hiểu đúng về hiện tượng này
Ù tai khi đi máy bay là hiện tượng mất thính lực tạm thời, cảm giác tai bị ù, nghẹt, đầy, đôi khi còn đau rít hoặc mất thăng bằng. Đây không phải là một bệnh lý, mà là một phản ứng sinh lý bình thường của cơ thể khi có sự thay đổi đột ngột về áp suất không khí trong khoang tai giữa so với môi trường bên ngoài.
Hiện tượng này thường xảy ra nhiều nhất trong hai giai đoạn: khi máy bay cất cánh và khi máy bay hạ cánh. Khi máy bay bay ở độ cao ổn định, áp suất trong khoang máy bay được duy trì ở mức tương đương độ cao khoảng 2.000 mét so với mực nước biển, lúc này cảm giác ù tai thường sẽ giảm hoặc biến mất.
Nguyên nhân gây ù tai khi đi máy bay: Áp suất và ống Eustachian
Hiểu rõ nguyên nhân là bước đầu tiên để biết cách xử lý hiệu quả. Có hai yếu tố chính gây ra hiện tượng ù tai khi đi máy bay:
1. Sự chênh lệch áp suất
Tai của chúng ta được chia thành ba phần: tai ngoài, tai giữa và tai trong. Tai giữa là một khoang kín, chứa màng nhĩ và các xương nhỏ (xương búa, xương đe, xương bàn đạp). Khoang tai giữa được nối với mũi họng thông qua một ống nhỏ gọi là ống Eustachian.
Bình thường, ống Eustachian mở ra khi chúng ta nuốt, ngáp hoặc há miệng, giúp cân bằng áp suất giữa tai giữa và môi trường bên ngoài. Khi máy bay thay đổi độ cao, áp suất không khí bên ngoài thay đổi nhanh chóng, trong khi áp suất trong tai giữa chưa kịp điều chỉnh. Sự chênh lệch này làm cho màng nhĩ bị kéo căng ra hoặc lõm vào, gây ra cảm giác ù tai, đầy tai, thậm chí là đau.
Có thể bạn quan tâm: Vé Tàu Hà Nội Hạ Long: Cẩm Nang Chi Tiết Từ Lịch Trình Đến Giá Vé
2. Các yếu tố làm tắc nghẽn ống Eustachian
Khi ống Eustachian bị tắc hoặc hoạt động kém hiệu quả, việc cân bằng áp suất sẽ trở nên khó khăn hơn, từ đó làm tăng nguy cơ và mức độ nghiêm trọng của ù tai khi đi máy bay. Các yếu tố phổ biến gây tắc ống Eustachian bao gồm:
- Cảm lạnh, viêm mũi, viêm họng: Niêm mạc mũi họng bị viêm, sưng tấy làm hẹp hoặc tắc ống Eustachian.
- Dị ứng: Các triệu chứng dị ứng như sổ mũi, nghẹt mũi, hắt hơi cũng ảnh hưởng đến ống Eustachian.
- Viêm xoang: Dịch nhầy tích tụ trong xoang có thể chảy xuống và làm tắc ống Eustachian.
- Viêm tai giữa: Viêm nhiễm tại tai giữa có thể gây sưng và tắc nghẽn ống.
- Cấu trúc giải phẫu: Một số người (đặc biệt là trẻ em) có ống Eustachian ngắn, rộng và nằm ngang hơn so với người lớn, khiến chúng dễ bị tắc nghẽn hơn.
- Hút thuốc lá: Khói thuốc gây kích ứng niêm mạc mũi họng, làm tăng nguy cơ tắc nghẽn.
- Thay đổi thời tiết: Thời tiết lạnh, độ ẩm cao có thể làm tăng tiết dịch và ảnh hưởng đến chức năng ống Eustachian.
Triệu chứng của ù tai khi đi máy bay
Các triệu chứng thường xuất hiện ngay khi máy bay bắt đầu thay đổi độ cao và có thể kéo dài vài phút đến vài giờ sau khi hạ cánh, tùy thuộc vào mức độ tắc nghẽn và cách xử lý. Các triệu chứng phổ biến bao gồm:
- Cảm giác ù, rít, hoặc ò trong tai: Đây là triệu chứng đặc trưng nhất.
- Tai bị nghẹt, đầy, hoặc có cảm giác bịt kín: Như thể có vật gì đó bịt kín tai.
- Mất thính lực tạm thời: Nghe âm thanh nhỏ hơn, nghe như có vật cản trong tai.
- Đau tai: Cảm giác đau rít, nhói ở tai, có thể tăng lên khi nuốt hoặc há miệng.
- Chóng mặt, mất thăng bằng: Khi áp suất ảnh hưởng đến tai trong, nơi điều khiển thăng bằng.
- Buồn nôn hoặc nôn: Thường đi kèm với chóng mặt.
- Tăng cảm giác áp lực ở đầu: Như thể đầu bị bóp chặt.
Biến chứng có thể xảy ra nếu ù tai kéo dài
Trong hầu hết các trường hợp, ù tai khi đi máy bay chỉ là hiện tượng tạm thời và sẽ tự hết sau vài giờ hoặc vài ngày. Tuy nhiên, nếu tình trạng này kéo dài hoặc tái phát nhiều lần mà không được xử lý, có thể dẫn đến một số biến chứng:
- Viêm tai giữa: Sự chênh lệch áp suất kéo dài có thể làm dịch tích tụ trong tai giữa, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.
- Rối loạn chức năng ống Eustachian mạn tính: Ống Eustachian có thể bị tổn thương do viêm nhiễm kéo dài, dẫn đến tình trạng tắc nghẽn mạn tính.
- Thủng màng nhĩ: Trong một số trường hợp hiếm gặp, áp suất chênh lệch quá lớn có thể làm rách màng nhĩ.
- Mất thính lực: Nếu viêm nhiễm lan đến tai trong, có thể gây tổn thương các tế bào thần kinh thính giác, dẫn đến mất thính lực vĩnh viễn.
Cách xử lý và giảm thiểu ù tai khi đi máy bay
May mắn thay, có rất nhiều cách đơn giản, an toàn và hiệu quả để xử lý và phòng ngừa ù tai khi đi máy bay. Bạn có thể áp dụng một hoặc kết hợp nhiều phương pháp dưới đây:
1. Xì mũi đúng cách
Đây là phương pháp đơn giản và hiệu quả nhất. Khi cảm thấy tai bị ù hoặc nghẹt, hãy:
- Hít một hơi thật sâu.
- Nín thở và bịt chặt cả hai lỗ mũi bằng ngón tay.
- Thổi nhẹ không khí ra qua mũi (như thể muốn xì mũi nhưng mũi bị bịt kín). Không nên thổi quá mạnh.
- Lặp lại cho đến khi cảm thấy tai “bật” hoặc có cảm giác thông thoáng.
Phương pháp này giúp mở ống Eustachian, đưa không khí vào tai giữa, cân bằng áp suất. Lưu ý: Không nên thực hiện nếu bạn đang bị viêm nhiễm nặng ở mũi họng, vì có thể làm dịch nhầy tràn vào tai giữa.
2. Thực hiện động tác Valsalva
Động tác Valsalva là một biến thể của phương pháp xì mũi, được nhiều phi công và thợ lặn sử dụng:
- Hít một hơi sâu.
- Nín thở, bịt chặt mũi và miệng.
- Thổi nhẹ không khí ra (giống như thổi bóng bay) trong khi cố gắng nuốt nước bọt.
- Lặp lại cho đến khi tai “bật” hoặc cảm thấy dễ chịu.
3. Thực hiện động tác Toynbee
Có thể bạn quan tâm: Lời Chúc Đám Cưới Bằng Tiếng Anh Ngắn Gọn – Những Câu Nói Hay Nhất Cho Ngày Trọng Đại
Động tác Toynbee giúp mở ống Eustachian bằng cách nuốt:
- Bịt chặt mũi bằng ngón tay.
- Nuốt nước bọt (hoặc giả vờ nuốt).
- Lặp lại vài lần.
4. Nuốt nước bọt thường xuyên
Nuốt nước bọt là cách tự nhiên để mở ống Eustachian. Trong suốt chuyến bay, đặc biệt là khi máy bay cất cánh hoặc hạ cánh, bạn nên:
- Uống nước thường xuyên.
- Nhai kẹo cao su.
- Ngậm kẹo cứng.
- Ăn vặt (bánh quy, trái cây…).
Các hoạt động này kích thích cơ hàm hoạt động, giúp mở ống Eustachian và cân bằng áp suất.
5. Sử dụng thuốc thông mũi
Nếu bạn đang bị cảm lạnh, viêm mũi, viêm xoang hoặc dị ứng, hãy sử dụng thuốc thông mũi (dạng xịt hoặc uống) 30-60 phút trước khi máy bay cất cánh. Thuốc này giúp co mạch, giảm sung huyết, làm thông thoáng đường thở và ống Eustachian.
Lưu ý quan trọng:
- Không sử dụng thuốc thông mũi quá 3-5 ngày liên tục, vì có thể gây tác dụng phụ như tăng huyết áp, tim đập nhanh, mất ngủ, và tình trạng viêm mũi do thuốc (rhinitis medicamentosa).
- Người có bệnh tim, tăng huyết áp, đái tháo đường, phụ nữ có thai hoặc đang cho con bú nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
- Không dùng thuốc thông mũi khi đang ngủ.
6. Sử dụng nút tai chuyên dụng
Một số loại nút tai được thiết kế đặc biệt để đi máy bay có thể giúp làm chậm quá trình thay đổi áp suất và giảm cảm giác ù tai. Tuy nhiên, hiệu quả của phương pháp này còn gây tranh cãi, vì việc bịt kín ống tai có thể làm tăng nguy cơ tắc ống Eustachian. Nếu muốn thử, bạn nên dùng thử ở nhà trước để đảm bảo an toàn.
Có thể bạn quan tâm: Top 10 Chợ Giá Rẻ Ở Sài Gòn: Tiết Kiệm Khi Mua Sắm
7. Sử dụng nút tai bằng bông gòn (Cách dân gian)
Nhiều người dùng bông gòn để nhét vào tai khi đi máy bay. Cách này có thể giúp giảm cảm giác ù tai do tiếng ồn động cơ, nhưng không có tác dụng trong việc cân bằng áp suất. Nếu sử dụng, cần đảm bảo bông gòn sạch, không nhét quá sâu và không để lại sợi bông trong tai.
8. Ngáp hoặc há miệng
Ngáp hoặc há miệng rộng cũng là cách tự nhiên để mở ống Eustachian. Bạn có thể:
- Tạo tư thế há miệng rộng như thể đang ngáp.
- Di chuyển hàm dưới sang hai bên như thể đang nhai.
- Nhìn lên trần máy bay và há miệng.
9. Dùng ống tai bằng ống hút (Cách dân gian)
Một cách dân gian khác là dùng ống hút:
Có thể bạn quan tâm: Mùa Này Đi Du Lịch Ở Đâu? Top 6 Điểm Đến Miền Trung Hè 2025
- Bịt một bên mũi.
- Dùng ống hút thổi không khí vào bên mũi còn lại cho đến khi cảm thấy tai “bật”.
Cách này có thể hiệu quả nhưng cần cẩn thận để tránh làm tổn thương niêm mạc mũi.
10. Thư giãn và giữ tinh thần thoải mái
Căng thẳng, lo lắng có thể làm tăng cảm giác ù tai. Hãy:
- Nghe nhạc nhẹ nhàng, du dương.
- Thở sâu, chậm rãi.
- Tập trung vào việc khác (đọc sách, xem phim…).
11. Cho trẻ bú hoặc ngậm núm vú giả
Trẻ em, đặc biệt là trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, có nguy cơ ù tai khi đi máy bay cao hơn do ống Eustachian ngắn, rộng và nằm ngang. Khi máy bay cất cánh hoặc hạ cánh, hãy:
- Cho trẻ bú bình hoặc bú mẹ.
- Cho trẻ ngậm núm vú giả.
- Cho trẻ uống nước bằng ống hút.
Các hoạt động này giúp trẻ nuốt liên tục, mở ống Eustachian và giảm nguy cơ ù tai.
Khi nào cần đi khám bác sĩ?
Hầu hết các trường hợp ù tai khi đi máy bay đều tự hết sau vài giờ hoặc vài ngày. Tuy nhiên, nếu bạn gặp phải một trong các trường hợp sau, hãy đi khám bác sĩ tai mũi họng:
- Ù tai kéo dài hơn 1 tuần sau chuyến bay.
- Ù tai kèm theo đau tai dữ dội.
- Ù tai kèm theo chảy máu hoặc dịch từ tai.
- Mất thính lực kéo dài hoặc tăng dần.
- Chóng mặt kéo dài, buồn nôn, nôn.
- Ù tai tái phát nhiều lần sau các chuyến bay.
Bác sĩ có thể kiểm tra tai, đánh giá chức năng ống Eustachian và đưa ra phương pháp điều trị phù hợp, có thể bao gồm:
- Thuốc kháng sinh (nếu có viêm nhiễm).
- Thuốc kháng viêm, chống dị ứng.
- Thuốc làm loãng dịch tiết.
- Vật lý trị liệu (như thổi bóng, luyện tập mở ống Eustachian).
- Phẫu thuật (trong trường hợp tắc nghẽn mạn tính hoặc có biến chứng).
Phòng ngừa ù tai khi đi máy bay: Những lưu ý quan trọng
Phòng bệnh hơn chữa bệnh. Để giảm thiểu nguy cơ ù tai khi đi máy bay, bạn nên lưu ý:
- Tránh đi máy bay khi đang bị cảm lạnh, viêm mũi, viêm họng hoặc viêm xoang. Nếu bắt buộc phải đi, hãy dùng thuốc thông mũi theo hướng dẫn của bác sĩ.
- Uống đủ nước trước, trong và sau chuyến bay để giữ ẩm niêm mạc mũi họng.
- Tránh uống rượu, cà phê và các chất kích thích trước chuyến bay, vì chúng có thể làm khô niêm mạc.
- Không hút thuốc lá trước và trong chuyến bay.
- Nhai kẹo cao su hoặc ngậm kẹo trong suốt chuyến bay, đặc biệt là khi máy bay cất cánh và hạ cánh.
- Thực hiện các động tác xì mũi, nuốt nước bọt ngay khi cảm thấy tai bị ù hoặc nghẹt.
- Hỏi ý kiến bác sĩ nếu bạn có bệnh lý nền về tai mũi họng, tim mạch, huyết áp cao.
Mẹo nhỏ cho các chuyến bay dài
Nếu bạn thường xuyên đi máy bay hoặc có chuyến bay dài, hãy chuẩn bị sẵn một “hộp cứu thương” nhỏ trên máy bay gồm:
- Kẹo cao su hoặc kẹo cứng.
- Nước uống (tránh nước có gas).
- Thuốc thông mũi (nếu cần).
- Thuốc dị ứng (nếu bạn bị dị ứng).
- Máy nghe nhạc hoặc tai nghe chống ồn.
Kết luận
Ù tai khi đi máy bay là hiện tượng phổ biến, do sự chênh lệch áp suất giữa tai giữa và môi trường bên ngoài. Hiểu rõ nguyên nhân và các cách xử lý, phòng ngừa sẽ giúp bạn biến những chuyến bay thành trải nghiệm thoải mái, dễ chịu hơn. Hãy nhớ rằng, trong hầu hết các trường hợp, hiện tượng này là tạm thời và không nguy hiểm. Tuy nhiên, nếu các triệu chứng kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, hãy đi khám bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Buulong.com.vn hy vọng những thông tin trên đây sẽ hữu ích cho bạn trong những chuyến đi sắp tới. Chúc bạn có những hành trình bay an toàn, thoải mái và đáng nhớ!
Bạn có kinh nghiệm gì để xử lý ù tai khi đi máy bay? Hãy chia sẻ với chúng tôi trong phần bình luận nhé!
Cập Nhật Lúc Tháng 1 3, 2026 by Hà Thu
